W niniejszym wpisie chciałbym przybliżyć kwestie związane z odwołaniem wykonanej darowizny oraz odpowiedzieć na praktyczne problemy jakie mogą się pojawić w związku z tą materią.

Przede wszystkim należy wskazać, że podstawę odwołania darowizny stanowi rażąca niewdzięczność osoby obdarowanej. Jakkolwiek ustawodawca nie wskazuje czym jest rażąca niewdzięczność to w doktrynie i orzecznictwie „przyjmuje się, że rażąca niewdzięczność to świadome zachowanie obdarowanego, skierowane przeciwko darczyńcy w nieprzyjaznym zamiarze, cechujące się znacznym nasileniem złej woli i zmierzające do wyrządzenia darczyńcy krzywdy lub szkody majątkowej, w świetle obowiązujących zasad moralnych odczuwane przez darczyńcę wysoce ujemnie . Jest to świadome naruszenie podstawowych obowiązków ciążących na obdarowanym względem darczyńcy, krzywdzące darczyńcę . Mówi się też o zachowaniu „wysoce nieprzyzwoitym”  , budzącym ostry sprzeciw i tak dalece niewłaściwym i przykrym dla darczyńcy, że kłóciłoby się z elementarnym poczuciem przyzwoitości odmówienie darczyńcy prawa unicestwienia.” skutków darowizny (tak np. Mariusz Fras {red} Habdas Magdalena {red} Kodeks Cywilny. Komentarz. Tom V. Zobowiązania. Część Szczególna (765-92116 WKP 2018)

Odwołanie darowizny następuje poprzez złożenie przez darczyńcę takiego oświadczenia woli osobie obdarowanej przy czym musimy pamiętać, że na złożenie takiego oświadczenia mamy rok od zdarzenia dającego nam takie uprawnienie, jak również nie będziemy mogli go złożyć w wypadku jeżeli przebaczyliśmy obdarowanemu. Darowiznę mogą odwołać także spadkobiercy darczyńcy, także w terminie roku od zdarzenia będącego przejawem rażącej niewdzięczności.

Osoba wobec której złożono takie oświadczenie jest zobowiązana do zwrotu przedmiotu darowizny (chyba, że dokonanie zwrotu w naturze jest niemożliwe, wtedy obdarowany jest obowiązany do zwrotu wartości darowizny).

Pewien problem pojawia się jeżeli darczyńcami albo obdarowanymi są osoby będące małżeństwem posiadającym ustrój majątkowy wspólności ustawowej. W sytuacji jeżeli darowiznę chce odwołać jeden z darczyńców albo darowizna ma być odwołana tylko wobec jednego z obdarowanych powstają pewne wątpliwości natury prawnej rodzące rozbieżności zarówno w doktrynie jak i orzecznictwie. Niezależnie jednak od tego przeważa pogląd mówiący, że:

  1. W wypadku, gdy po stronie darczyńców występuje małżeństwo będące w ustroju majątkowej wspólności ustawowej istnieje możliwość odwołania darowizny tylko przez jednego z darczyńców, w takim wypadku darczyńca może domagać się zwrotu przedmiotu darowizny w odpowiedniej części, a gdyby było to niemożliwe – może żądać zapłaty jego równowartości w pieniądzu, przy czym zwrot następuje do jego majątku osobistego.
  2. W wypadku odwołania darowizny w stosunku do jednego tylko z małżonków pozostających w ustroju majątkowej wspólności ustawowej można domagać się jedynie zwrotu wartości udziału. Przykładowo jeżeli darczyńcy z powodu rażącej niewdzięczności jednego z małżonków obdarowanych chcą odwołać darowiznę nieruchomości w stosunku do niego, to z uwagi na fakt, że nieruchomość ta jest objęta wspólnością ustawową nie będą mogli żądać udziału ½ nieruchomości, a jedynie wartość tego udziału wyrażoną w pieniądzu.

Jeżeli jesteście zainteresowani Państwo dodatkowymi informacjami związanymi z odwołaniem darowizny zapraszam do mojej kancelarii.

Pozdrawiam,

Adw. Maciej Cerajewski

 

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google

Komentujesz korzystając z konta Google. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Połączenie z %s